Bobur — hukmdor, shoir va «Boburnoma» muallifi

Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yilda Andijonda tug'ilgan. Otasi tomonidan u Amir Temurning avlodi edi. Boburning bor-yo'g'i 11 yoshida (1494-yil) otasi vafot etgan va bola Farg'ona vodiysining hukmdori bo'lishga majbur bo'lgan.

Bu og'ir davr edi: qo'shni hukmdorlar bir-biri bilan urushardi, yosh Bobur esa bir necha marta o'z yerlarini yo'qotib, qayta egallagan. U buyuk bobosining shahri — Samarqandni ikki marta egallagan va ikki marta yo'qotgan.

Lekin Bobur taslim bo'lmagan. Har bir mag'lubiyatni u saboq sifatida qabul qilgan.

Ona yurtini yo'qotgach, Bobur kichik qo'shin bilan janubga ketib, 1504-yilda Kobulni egallagan. 1526-yilda esa Panipat jangida Dehli sultonining ancha katta qo'shinini yengib, Hindistonda yangi davlat asos solgan. Uning avlodlari u yerda uch asrdan ko'proq hukmronlik qilgan — bu sulolani Boburiylar (Yevropada — Buyuk Mo'g'ullar) deb atashadi.

Boburning chevarasi Shoh Jahon keyinchalik mashhur Toj Mahalni qurdirgan.

Bobur bog'larni yaxshi ko'rgan: qayerda yashamasin, ona yurti Farg'onadagidek ariq va favvorali bog'lar barpo etgan.

Boburning asosiy merosi — ona tili eski o'zbek tilida yozilgan «Boburnoma» kitobi. Bu uning xotiralari: Andijondagi bolaligi, yurishlar, tabiat, hayvonlar, shaharlar va odamlar haqida. Bobur nafaqat g'alabalar, balki o'z xatolari va mag'lubiyatlari haqida ham halol yozadi — bu hukmdor uchun kamdan-kam uchraydigan hol.

«Boburnoma» dunyoning ko'plab tillariga tarjima qilingan; olimlar uni tarixdagi eng yaxshi tarjimai hollardan biri deb atashadi. Bobur ajoyib shoir ham bo'lgan — uning g'azal va ruboiylari hozirgacha o'qiladi.

Bobur 1530-yilda Agrada vafot etgan. Bugun Andijonda uning nomidagi muzey va bog' bor.

O'ylab ko'r

Seningcha, o'z xatolari haqida halol hikoya nega kitobni qimmatliroq qiladi? O'z «hayot kitobing»ga o'tgan yil haqida nima yozgan bo'larding?