Tinglashni o'rgangan shamol

Farg'ona vodiysida yosh Shamol yashardi. U tez, kuchli va juda-juda shovqinli edi. Ertalabdan kechgacha u bog'lar ustida yelib yurar va qichqirardi:

— Qaranglar, men qandayman! Men do'ppilarni uchiraman! Men teraklarni tebrataman! Men changni osmongacha ko'taraman!

O'rik daraxti nimadir demoqchi bo'lganida, Shamol uning gapini bo'lardi. Daryo tog'lardan kelgan yangilikni aytmoqchi bo'lganida, Shamol shunday hushtak chalardiki, uni hech kim eshitmasdi. Kichkina qaldirg'och: «To'xta, menga uchish qiyin», — deb so'raganida, Shamol faqat kulardi va yanada kuchliroq esardi.

Asta-sekin u bilan gaplashmay qo'yishdi. Daraxtlar barglarini burib olishdi, qushlar uyalariga yashirinishdi, daryo esa jimgina oqardi. Shamol tobora qattiqroq qichqirardi, lekin unga tobora zerikarli va yolg'iz bo'lib borardi.

— Nega hech kim men bilan do'st bo'lishni xohlamaydi? — hayron bo'lardi u. — Axir men juda qiziq gapirib beraman-ku!

Bir kuni Shamol baland tog'larga, abadiy qorlar oldiga uchib ketdi. U yerda keksa Sukunat yashardi. U shunchalik qadimiy ediki, tog'larning o'zi qanday paydo bo'lganini eslardi.

— Meni o'rgat, meni sevishlari uchun nima qilay, — deb so'radi Shamol. — Balki yanada kuchliroq esishim kerakdir?

Sukunat uzoq jim turdi. Shamol bezovtalandi, hushtak chaldi, do'ppilar va teraklar haqida gapira boshladi… Sukunat esa hamon jim edi. Va birdan bu sukunatda Shamol hech qachon eshitmagan narsalarni eshitdi: qor uchqunining qanday erishini, tog' echkisining yuragi qanday urishini, pastda, uzoqda daryoning qanday kuylashini.

— Eshityapsanmi? — dedi nihoyat Sukunat. — Butun dunyo doim nimadir gapiradi. Lekin uni faqat ba'zan jim bo'la oladigan kishi eshita oladi. Do'stlarni hammadan baland gapiradiganlar emas, tinglay oladiganlar topadi.

Shamol o'ylanib qoldi. Umrida birinchi marta u kun bo'yi jim turdi — va bir yil ichida bilmagan shuncha yangi narsani bilib oldi.

Shamol vodiyga boshqacha bo'lib qaytdi. U endi qichqirmasdi. U o'rik daraxti oldiga uchib kelib, sekin so'rardi: «Qalaysan? Isib ketmayapsanmi?» — va daraxt salqinlik istayotganini aytib berardi. Shunda Shamol uning barglarini mehr bilan silardi.

Daryo unga tog'lardan kelgan yangilikni aytdi: bahorda suv ko'p bo'ladi. Shamol bu xabarni barcha qishloqlarga tarqatdi va odamlar ariqlarni tozalab ulgurishdi.

Kichkina qaldirg'ochga esa endi uchishda yordam berardi — orqasidan mayin va bir tekis esardi, u esa hammadan baland ko'tarilardi.

Odamlar aytishdi: «Qanday yoqimli shabada! U bilan ishlash ham oson, nafas olish ham erkin». Daraxtlar yana uni shitirlab kutib olishdi, qushlar unga qo'shiq kuylashdi, daryo esa ertaklar aytib berdi.

Shamol eng muhim narsani tushundi: seni eshitishlari uchun avval o'zing tinglashni o'rgan. Yana — kuchli bo'lish baland ovozli bo'lish degani emas.

Aytgancha, yozgi oqshomda bog'da birdan mayin salqin shabada essa — quloq sol. Balki bu u kuning qanday o'tganini so'rayotgandir.