Rishtonlik kichkina kulol

Qizil loydan havorang piyolalar yasaladigan Rishton shahrida Sanjar ismli bola yashardi. Uning bobosi butun ko'chadagi eng zo'r kulol edi: osmon rangidagi naqshli idishlarini sotib olish uchun odamlar hatto Farg'onadan kelishardi.

Sanjar har kuni bobosining loy qorishini, charxni aylantirishini va tayyor kosalarga ingichka mo'yqalam bilan naqsh solishini tomosha qilardi. Va har kuni bola o'ylardi: «Bu juda oson-ku! Men ham shunday qila olaman, faqat tezroq».

Bir kuni ertalab, bobosi bozorga ketganida, Sanjar bir bo'lak loy olib, uni charxga tashladi va oyog'i bilan bor kuchi bilan aylantirdi. Loy ustaxona bo'ylab sochilib ketdi, devorlarga, derazaga va hatto deraza tokchasida mudrab yotgan mushukka ham sachradi. Mushuk xafa bo'lib pishqirdi-da, chiqib ketdi.

— Hechqisi yo'q, — dedi o'ziga Sanjar. — Shunchaki loy yomon ekan.

U yana bir bo'lak oldi, keyin yana. Tushga borib ustaxonada birorta toza burchak qolmadi, bolada esa birorta ham piyola chiqmadi — faqat uxlab yotgan tipratikanlarga o'xshagan qiyshiq bo'laklar.

Kechqurun bobosi qaytdi. U devorlarga, derazaga, boshidan oyog'igacha loyga belangan nevarasiga qaradi-da… kulib yubordi.

— Men birinchi marta loyni hatto shiftga ham sachratganman, — dedi u. — Senga kulolning uchta sirini ochaymi?

Sanjar shunchalik tez bosh irg'adiki, burnidan bir parcha loy tushib ketdi.

— Birinchi sir: loyni tinglash kerak. Uni ichidagi barcha havo pufakchalari chiqib ketguncha uzoq-uzoq ezishadi. Shoshilsang — piyola xumdonda yorilib ketadi.

— Ikkinchi sir: charxni bor kuch bilan emas, bir tekis aylantirishadi. Qo'llar ho'l va xotirjam bo'lishi kerak. Loy sen jahl qilayotganingni sezadi.

— Uchinchisi-chi? — so'radi Sanjar.

— Uchinchisi eng qiyini. Bitta yaxshi piyola chiqishi uchun yuzta yomon piyola yasash kerak. Meni usta deb chaqirishlaridan oldin men mingta yomon piyola yasaganman.

— Mingta?! — dedi bola hayratda.

— Mingta, — bosh irg'adi bobosi. — Har bir qiyshiq kosa menga nimanidir o'rgatdi. Xato — bu uyat emas. Bu zinapoya.

O'sha kundan boshlab Sanjar har kuni ertalab ustaxonaga kela boshladi. Qo'llari charchaguncha loy qordi. Charxni sekin va bir tekis aylantirdi. Uning piyolalari yorilardi, qiyshayardi, yiqilardi — u esa ularni devorga bo'r bilan sanab borardi: bitta, ikkita, o'nta, ellikta…

Ba'zan hammasini tashlab ketgisi kelardi. Do'stlari futbol o'ynashga chaqirishardi, unda esa yana qiyshiq xumcha chiqardi. Lekin keyin bobosining zinapoyalar haqidagi so'zlarini eslardi — va yangi bo'lak loy olardi.

To'qson to'qqizinchi kosada birinchi marta devorlari yupqa va tekis chiqdi. Yuzinchisiga esa Sanjar o'zi naqsh soldi: havorang to'lqinlar, o'rtasida esa — kichkina mushuk, o'sha u bir paytlar loyga belagan mushuk.

Bobosi piyolani uzoq vaqt qo'lida aylantirdi, yorug'likka tutib qaradi va nihoyat dedi:

— Mana endi bu ustaning piyolasi. Nuqsonsiz bo'lgani uchun emas. Unda sening yuz kunlik sabring borligi uchun.

Ertasi kuni bozorda mushukli piyolani birinchi bo'lib sotib olishdi. Sanjar esa eng muhim narsani tushundi: uzoq o'rgangan narsang tez chiqadi.

Aytgancha, mushuk uni kechirdi.