Nasriddin Afandi hikoyalari

Bir kuni Afandi badavlat boyning to'yiga eski, yamoq to'nda bordi. Xizmatkorlar uni ostonaning yoniga o'tqazishdi va oldiga hatto osh ham qo'yishmadi.

Afandi sekin uyiga qaytdi, qo'shnisidan oltin kamarli eng yaxshi shoyi to'nni kiyib, yana keldi. Endi uni ta'zim bilan kutib olishdi, to'rga o'tqazishdi va oldiga eng katta laganni qo'yishdi.

Afandi to'nning yengini olib, oshga botirdi va derdi:

— Ye, to'nim, ye! Marhamat!

Mehmonlar hayron bo'lishdi:

— Afandi, nima qilyapsiz?

— Nima bo'lardi? — javob berdi u. — Bu yerda odamni emas, to'nni hurmat qilishar ekan, to'nning o'zi yesin.

Boy qizarib ketdi va boshqa hech qachon mehmonni kiyimiga qarab kutib olmadi.

Ochko'z qo'shni bir kuni Afandiga katta mis qozon berib turdi. Bir necha kundan keyin Afandi qozonni qaytardi, ichida esa kichkina qozoncha yotardi.

— Bu nima? — hayron bo'ldi qo'shni.

— Qozoning menikida bola tug'di, — jiddiy javob berdi Afandi. — Onasi seniki bo'lsa, bolasi ham seniki.

Qo'shni xursand bo'lib, bahslashmay ikkalasini ham olib ketdi.

Bir oydan keyin Afandi yana qozon so'radi. Bir hafta, ikki hafta o'tdi — qozon yo'q. Qo'shni o'zi keldi:

— Afandi, qozonim qani?

— Voy, baloga qoldik, — xo'rsindi Afandi. — Qozoning o'lib qoldi.

— Qanday o'ldi?! Qozonlar o'lmaydi-ku!

— G'alati, — dedi Afandi. — Qozon tug'di deganimda ishonding. Endi o'ldi deganimga ishonmaysanmi?

Mana shunday qilib ochko'zlik o'zini o'zi aldadi.

Bir kuni Afandi eshagiga teskari minib, bozor bo'ylab ketayotgan edi. Uning ortidan shogirdlari borardi. Odamlar kulib, barmoq bilan ko'rsatishardi:

— Afandi, eshakka qanday minishni unutdingizmi?

— Hech narsani unutganim yo'q, — xotirjam javob berdi Afandi. — Agar old tomonga qarab o'tirsam, shogirdlarimga orqa o'girgan bo'laman, bu esa odobsizlik. Agar shogirdlar mendan oldinda yursa — ular ustozga orqa o'giradi, bu yanada yomon. Mana, hamma rozi bo'ladigan yechim topdim!

Odamlar yanada qattiqroq kulishdi — lekin endi Afandining ustidan emas, u bilan birga.

Haqiqatan ham: har qanday masalaga boshqa tomondan qarasang, uning kutilmagan yechimi bor. Ba'zan — so'zma-so'z ma'noda.

Bir kuni Afandi keng daryoning bo'yida o'tirgan edi. Narigi qirg'oqdan bir yo'lovchi unga qichqirdi:

— Hoy, hurmatli! Narigi qirg'oqqa qanday o'tsam bo'ladi?

Afandi unga qarab, javoban qichqirdi:

— Sen allaqachon narigi qirg'oqdasan-ku!

Yo'lovchi boshini qashidi, Afandi esa jilmaydi: axir har kim uchun «narigi qirg'oq» — u yo'q bo'lgan qirg'oq.

Bu qisqa hikoya muhim narsani o'rgatadi: hammasi qayerdan qarashingga bog'liq. Bahslashishdan oldin, suhbatdoshing qayerda turganini tushunishga harakat qil.

Bir kambag'al yo'lovchi badavlat oshpazning do'koni yonida o'tirib, osh hidini hidlab, quruq nonini yerdi. Oshpaz uning yengidan ushladi:

— Oshimni hidlading — to'la!

Bahslashib, ular o'sha kuni sudya bo'lishni so'rashgan Afandining oldiga borishdi.

Afandi ikkalasini tinglab, cho'ntagidan bir necha tanga oldi, ularni oshpazning qulog'i ustida silkitdi — jiring-jiring — va yana yashirib qo'ydi.

— Bu nima degani? — g'azablandi oshpaz.

— Hammasi adolatli, — javob berdi Afandi. — U sening oshingning hididan zavqlandi, sen esa uning pulining jiringlashidan. Hisob-kitob tamom!

Butun bozor qah-qah otib kuldi, ochko'z oshpaz esa quruq qo'l bilan ketdi. Yo'lovchini esa Afandi osh bilan to'ydirdi — endi haqiqiysi bilan, o'z hisobidan.