Dilnoza va olimpiada

Dilnoza sinfda biologiyadan doim eng zo'ri edi. U skeletning barcha suyaklari nomini bilar, hujayrani ko'zini yumib chiza olar va o'qituvchi savolni tugatmasdan javob berardi. Shuning uchun tuman olimpiadasi e'lon qilinganda, hech kim shubhalanmadi: Dilnoza g'olib bo'ladi.

U o'zi ham shubhalanmasdi. Ozgina tayyorlandi — hammasini bilsang, nega kerak? Kechqurunlari serial ko'rib, taqdirlashga qaysi ko'ylakni kiyishini o'ylardi.

Olimpiadada topshiriqlar maktabdagidek umuman emas edi. «Organoidni nomla» emas, «nega ekanini tushuntir», «tajriba taklif qil», «agar… bo'lsa nima bo'ladi». Dilnoza varaqqa qarab tushundi: u ko'p so'zlarni biladi, lekin hammasi qanday bog'langanini har doim ham tushunmaydi.

Bir haftadan keyin natijalar e'lon qilindi. Dilnoza o'ttiz kishidan o'n ikkinchi o'rinni egalladi.

Uyda Dilnoza uzoq vaqt yostig'iga yuzini bosib yig'ladi. Unga endi hamma kuladigandek tuyulardi: «A'lochi emish».

Kechqurun uning oldiga buvisi — sobiq biologiya o'qituvchisi kirdi.

— Bilasanmi, nega xursandman? — so'radi u.

— Bunda nimadan xursand bo'lish mumkin? — hiqilladi Dilnoza.

— Bilimlaring haqidagi haqiqatni uch yildan keyin DTMda emas, hozir bilganingdan. Sen javoblarni yodlagansan. Olimpiada esa tushunishni so'radi. Bu turli narsalar — ikkinchisini o'rganish mumkin.

Buvisi masalalar yozilgan eski daftarni olib, birinchi sahifasini ochdi.

— Mana, sen qoqilgan masala. Keling, «nima»ni emas, «nega»ni tahlil qilamiz. Xato qilishdan qo'rqma — xato qayerni qazish kerakligini ko'rsatadi.

O'sha kechasi ular bitta masala ustida bir soat o'tirishdi. Va Dilnoza birinchi marta biologiya so'zlar ro'yxati emas, balki hammasi bog'langan tirik tizim ekanini his qildi.

Keyingi butun yil davomida Dilnoza boshqacha o'qidi. Mavzuni o'qib bo'lgach, darslikni yopib, uni o'z so'zlari bilan tushuntirishga harakat qilardi. Har bir faktga o'ziga «nega?» degan savol berardi. Uddalay oladigan masalalarni emas, chiqmayotganlarini yechardi. Testlardagi xatolarni kartochkalarga yozib, takrorlardi.

Ba'zan alam qilardi: dugonalari sayr qilardi, u esa genetika ustida o'tirardi. Lekin har oy sayin avval imkonsiz tuyulgan masalalar qiziq bo'lib borardi — xuddi boshqotirmalardek.

Keyingi tuman olimpiadasida Dilnoza birinchi o'rinni egalladi. Taqdirlashda undan bir necha so'z aytishni so'rashganda, u hamma uchun kutilmaganda dedi:

— O'tgan yilgi o'n ikkinchi o'ringa rahmat. Usiz bilish va tushunish turli narsalar ekanini hech qachon bilmagan bo'lardim.

O'ylab ko'r

O'z muvaffaqiyatsizligingni esla. U senga nimani o'rgatdi? Ba'zan mag'lubiyat — eng foydali ustoz.