«Kapitan qizi» — asosiy narsalar haqida qisqacha

«Kapitan qizi» — Aleksandr Sergeyevich Pushkinning 1836-yilda nashr etilgan tarixiy romani. Voqealar Yemelyan Pugachyov boshchiligidagi qo'zg'olon davrida (1773–1775) bo'lib o'tadi. Romanning epigrafi qanotli iboraga aylangan: «Nomusni yoshlikdan asra».

Asosiy qahramonlar

• Pyotr Grinyov — hikoya uning tilidan olib boriladigan yosh dvoryanin.
• Savelich — Pyotrning keksa sodiq xizmatkori.
• Masha Mironova — Belogorsk qal'asi komendantining qizi, «kapitan qizi».
• Kapitan Mironov va uning rafiqasi Vasilisa Yegorovna — oddiy va halol insonlar.
• Aleksey Shvabrin — hasadgo'y va nomussiz ofitser.
• Yemelyan Pugachyov — o'zini imperator deb ko'rsatgan qo'zg'olon rahbari.

Otasi o'n yetti yoshli Pyotr Grinyovni yaltiroq Peterburgga emas, uzoq Orenburg guberniyasiga — «porox hidini his qilish» uchun xizmatga yuboradi. Yo'lda Pyotr va Savelich bo'ronga tushib qolishadi va bir notanish ularni karvonsaroyga olib chiqadi. Minnatdorchilik sifatida Pyotr unga quyon terisidan tikilgan po'stinini sovg'a qiladi.

Kichkina Belogorsk qal'asida Grinyov Masha Mironovaga oshiq bo'ladi. Masha rad etgan Shvabrin unga tuhmat qiladi va ish duelgacha boradi — Shvabrin Pyotrni nomardlarcha zarba bilan yaralaydi.

Tez orada qal'ani Pugachyov qo'shinlari egallaydi. Kapitan Mironov va uning xotini qasamyodga sodiqligi uchun qatl etiladi. Grinyovni ham dorga olib borishadi, lekin Pugachyov uni taniydi — bo'rondagi o'sha notanish aynan u edi! Po'stinni eslab, u Pyotrga hayot baxsh etadi.

Shvabrin qo'zg'olonchilar tomoniga o'tadi va Mashani kuch bilan o'z uyida ushlab turadi. Grinyov hamma narsani xavf ostiga qo'yib, Pugachyov huzuriga boradi va yordam so'raydi — u qizni ozod qiladi.

Keyinroq Grinyov xiyonatda soxta ayblov bilan hibsga olinadi. U Mashani aralashtirmaslik uchun o'zini oqlamaydi. Shunda Masha o'zi Sarskoye Seloga boradi, bog'da tasodifan imperatritsa Yekaterina II ni uchratadi va unga haqiqatni aytib beradi. Grinyov oqlanadi va sevishganlar turmush quradi.

Bu kitob nima haqida

Asosiy mavzu — nomus. Grinyov ham, Shvabrin ham dvoryan va ofitser, lekin qarama-qarshi tanlov qilishadi. Grinyov o'lim xavfi ostida ham na qasamyodga, na sevgilisiga xiyonat qiladi. Shvabrin esa o'zini qutqarish uchun hammaga xiyonat qiladi. Pushkin ko'rsatadi: nomus — bu unvon emas, balki xatti-harakatlar.

Pugachyov obrazi ham qiziq: u shafqatsiz, lekin minnatdor bo'lishni biladi va Grinyovning jasorati va to'g'riligini qadrlaydi. Pushkin uni na yovuz, na qahramon qiladi — u tirik insonni ko'rsatadi.

Yana bir muhim g'oya — rahm-shafqat. Kichkina yaxshilik (sovg'a qilingan po'stin) Pyotrning hayotini saqlab qoladi, imperatritsaning marhamati esa adolatni tiklaydi.

Mulohaza uchun savollar

• Nega Grinyov sudda o'zini oqlamadi?
• Masha va Pyotrning umumiy jihatlari nimada? Masha jasoratni qanday namoyon etadi?
• «Nomusni yoshlikdan asra» iborasini bugun qanday tushunasan?

Bu qayta hikoya kitobning o'rnini bosmaydi. Roman kichik — uni to'liq o'qi: Pushkinning tili bunga arziydi.