Hisobchi tipratikan va ayyor tulki

Har kuzda hayvonlar katta o'rmon yarmarkasiga yig'ilishardi. Olmaxon yong'oq, ayiq asal, quyonlar sabzi, tipratikan Tikon esa quritilgan olma va qo'ziqorin olib kelardi.

Tipratikan kichkina va unchalik ko'zga tashlanmas edi, lekin uning bitta o'ziga xosligi bor edi: u hisoblashni yaxshi ko'rardi. U soygacha bo'lgan qadamlarni, o'tloq ustidagi yulduzlarni, o'z orqasidagi ignalarni sanardi (ular deyarli besh ming bo'lib chiqdi!). Hayvonlar kulishardi:

— Shuncha hisoblash senga nega kerak, Tikon? Hayot masalalar kitobi emas-ku!

Bu yil yarmarkaga birinchi marta chiroyli malla ro'mol o'ragan Tulki keldi.

— Do'stlar! — e'lon qildi u. — Men sizga halol va tez savdo qilishga yordam beraman. Mollaringizni menga bering, men hammasini hisoblab, har kimga o'z ulushini beraman. Sizga bosh qotirish kerak emas!

Hayvonlar xursand bo'lishdi: hech kim hisoblashni yoqtirmasdi. Hamma Tulkiga yong'oq, asal va sabzini olib kela boshladi.

Kechqurun Tulki ulushlarni tarqata boshladi. Olmaxon 100 ta yong'oq olib kelgan edi, «ayirboshlash» evaziga 60 ta yong'oq va bir ko'zacha asal oldi. Ayiq 10 ko'za asal olib kelgan edi, 30 ta sabzi oldi. Quyonlar 200 ta sabzi olib kelishgan edi, 40 ta yong'oq olishdi.

— Qanday omadli savdo! — xursand bo'lishardi hayvonlar, hisoblamasdan.

Faqat tipratikan Tikon chetda o'tirib, cho'p bilan yerga nimadir chizardi.

— To'xtanglar, — dedi u. — Keling, qo'shib ko'raylik. Jami olib kelingan: 100 ta yong'oq, 10 ko'za asal, 200 ta sabzi va mening 50 ta olmam. Tarqatilgan: yong'oq — olmaxonga 60 ta, quyonlarga 40 ta, bu 100 ta. Asal — 1 ko'za. Sabzi — 30 ta. Olma — bittayam yo'q.

U ko'zlarini Tulkiga tikdi:

— 9 ko'za asal, 170 ta sabzi va 50 ta olma qayerga ketdi?

O'tloqda juda jimjitlik cho'kdi. Tulki asabiy holda ro'molini to'g'riladi.

— E-e… bu mening ishim uchun haq. Axir hisoblash qiyin!

— Ish bir necha sabzi turardi, — javob berdi tipratikan. — Sen esa butun hosilning yarmidan ko'pini olding.

Hayvonlar Tulkini hamma narsani oxirgi sabzigacha qaytarishga majbur qilishdi. Tulki uzoq o'rmonga qochib ketdi va boshqa yarmarkada ko'rinmadi.

Kechqurun esa tipratikanning oldiga olmaxon, ayiq va quyonlar kelishdi.

— Tikon, — dedi ayiq xijolat bo'lib, — bizga hisoblashni o'rgat. Bizni yana aldashlarini xohlamaymiz.

Shunday qilib o'tloqda o'rmon maktabi paydo bo'ldi. Tipratikan hayvonlarga qarag'ay qubbalarida qo'shish va ayirishni, asalni ko'zachalarga teng bo'lishni, qaytimni sanashni o'rgatdi. Olmaxon eng yaxshi o'quvchi bo'lib chiqdi: agar kuniga uchtadan yesa, qishga qancha yong'oq qolishini hammadan tez topardi.

Keyingi yarmarkaga hayvonlar mollari yozilgan taxtachalar bilan kelishdi. Savdo quvnoq va halol o'tdi, va boshqa hech kim matematika hayotda kerak emas, demadi.

— Hisoblash — qorong'ida ko'rish kabi, — deb takrorlashni yaxshi ko'rardi tipratikan. — Kim hisoblay olsa, uni aldab bo'lmaydi.

Tikondan masala

Olmaxonning 100 ta yong'og'i bor. Qishda u kuniga 3 tadan yong'oq yeydi. Unga yong'oqlar 30 kunga yetadimi? Qanchasi qoladi? (Javob: yetadi, 10 ta yong'oq qoladi.)