Vahimasiz imtihon

Imtihon oldidan hamma hayajonlanadi: a'lochilar, uchchi o'quvchilar va hatto o'zlari imtihon topshirayotgan o'qituvchilar ham. Hayajon — organizmning muhim voqeaga reaksiyasi: miya ko'proq kislorod olishi uchun yurak tezroq uradi. Oz miqdorda u hatto o'zingni yig'ib olishga yordam beradi.

Muammo hayajon vahimaga aylanganda boshlanadi: fikrlar chalkashadi, «hammasi boshdan uchib ketdi». Yaxshi xabar — buni yengish mumkin. Vahima deyarli har doim ikki manbadan o'sadi: noma'lumlik («birdan bilmaydigan narsam tushib qolsa-chi») va tayyor emaslik («men hech narsaga ulgurmadim»).

Demak, davo ham ikki qismdan iborat: reja bo'yicha tayyorgarlik va oddiy tinchlanish usullari. Ikkalasini ko'rib chiqamiz.

1-hafta. Razvedka

Imtihonda bo'ladigan barcha mavzularni yozib chiq. Har biri bo'yicha e-Teacher'da qisqa testdan o't va rang bilan belgila: yashil — bilaman, sariq — noaniq eslayman, qizil — bilmayman. Endi noma'lumlik tushunarli ro'yxatga aylandi.

2–3-haftalar. Qizil va sariq mavzular

Har kuni 1–2 ta «qizil» yoki «sariq» mavzuni ol: konspektni o'qi, testdan o't, xatolarni kartochkalarga qo'sh. Yashil mavzularni esa bir necha kunda bir marta takrorla.

4-hafta. Repetitsiya

Sinov variantlarini to'liq va vaqtga qarab yech — xuddi haqiqiy imtihondagidek. Shunda miya formatga o'rganadi va imtihon kuni hech narsa yangi bo'lmaydi.

Oxirgi kun

Yangi narsa o'rganma. Kartochkalarni yengil takrorlash, sayr, narsalar va hujjatlarni kechqurundan tayyorla, vaqtida uxla. Yaxshi uxlagan miya tungi soat uchgacha yodlagan miyadan yaxshiroq ishlaydi.

«4-7-8» nafas olish

Burun orqali 4 sanoqda nafas ol, 7 sanoq nafasni ushlab tur, og'iz orqali 8 sanoqda sekin nafas chiqar. 3–4 marta takrorla. Uzun nafas chiqarish asab tizimining «tormozi»ni yoqadi — yurak bir daqiqada tinchlanadi.

«5-4-3-2-1» yerga qaytish

Agar hayajon bosib kelsa, ichingda ko'rayotgan 5 ta narsani, eshitayotgan 4 tasini, ushlay oladigan 3 tasini, 2 ta hidni va 1 ta ta'mni ayt. Bu diqqatni qo'rqinchli fikrlardan «shu yer va hozir»ga qaytaradi.

O'zingga to'g'ri so'zlar

«Men yiqilaman» o'rniga ayt: «Men hayajonlanyapman, chunki bu men uchun muhim. Men tayyorlandim va qo'limdan kelganini qilaman». Oddiy eshitiladi, lekin tadqiqotlar ko'rsatadi: hayajon «energiya» deb atalganda natijalar yaxshilanadi.

Imtihonning o'zida

• Avval barcha topshiriqlarga ko'z yugurtirib chiq.
• Aniq biladiganlaringdan boshla — bu tinchlantiradi va vaqtni tejaydi.
• Savolda ikki daqiqadan ko'p qotib qoldingmi — belgilab, oldinga o't, keyin qaytasan.
• Javoblarni tekshirish uchun oxirida 5 daqiqa qoldir.

Esda tut: bitta imtihon butun hayotingni belgilamaydi. Bu shunchaki bitta zinapoya. Zinapoyalardan esa biz o'ta olamiz.